ӨНЕР – ҰЛТТЫ ҰЙЫСТЫРАТЫН РУХАНИ КҮШ

Қазақстан Республикасындағы өнерді, әдебиетті, мәдениетті және шығармашылық индустрияларды дамыту бағытындағы мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтары өз жемісін беруде. Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәдениет пен әдебиетті қолдау саласындағы бастамалары, республикалық және халықаралық байқауларды ұйымдастыру тәжірибесі көпшіліктің көңілінен шығуда. Сонымен қатар, Қазақстан Жазушылар одағының ұлттық әдебиетті дамытудағы, жас қаламгерлерді қолдаудағы және халықаралық әдеби байланыстарды нығайтудағы қызметі жоғары деңгейге көтерілгенін айрықша айтуымыз керек. Әлемдік әдебиеттің көрнекті өкілі, Нобель сыйлығының лауреаты Мо Яньның Қазақстанға келуі еліміздің рухани өміріндегі маңызды жетістіктердің бірі ретінде бағаланды. Ұлттық мәдениетті сақтау мен дамытудың қоғамның рухани қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі маңызы айқындалды.

Қазақстан Жазушылар одағы түркі әлемі және басқа да шетелдік жазушылар одақтарымен меморандумдар жасасып, қазақ әдебиетін әлемге таныту, сондай-ақ шетелдік авторлардың кітаптарын қазақ тіліне аудару ісін қолға алып отыр.
Қазақстан Жазушылар одағы қаламгерлердің басын қосып, ұлттық әдебиет пен мәдениетті дамытуға, авторлардың құқықтарын қорғауға және жас таланттарды қолдауға бағытталған ауқымды жұмыстар атқаруда.
Әсіресе, жас таланттарды анықтауға, олардың шығармаларын баспаға ұсынуға және республикалық, халықаралық әдеби байқаулар (мысалы, жас жазушылар мен ақындар арасындағы арнайы жобалар) ұйымдастырудың ұйытқысына айналды.
Осы орасан шаруалардың бәрі Қазақстан Жазушылар одағы Басқарма Төрағасы Мереке Әбдешұлы Құлкенов мырзаның бастамасымен жүзеге асуда.
Ағымдағы жылдың басында Мереке Құлкенов бастаған жазушылар делегациясы Қытайға сапарлады. Аспан асты елінің бай мәдениетімен танысып, тәжірибе алмасып, қытайдың әлемге әйгілі жазушысы, Нобель сыйлығының лауреаты Мо Яньды елімізге шақырды. Осы келісім бойынша маусым айының 10 күнін Мо Янь Қазақстанда өткізді. Қазіргі дүниедегі әдебиет пен мәдениет жайлы талай келелі кездесулер өткізіліп, даңқты қаламгер қалың оқырманмен алғаусыз қауышты, бай тәжірибесімен алмасты.
1966 жылдан бері елімізге, Қазақстан Жазушылар одағына М.Шолоховтан басқа бірде-бір Нобель сыйлығының лауреаты келмепті. Осындай мерейлі ғаламдық бастамалардың барлығы Мереке Әбдешұлының зор беделінің арқасында мүмкін болып отыр.
Тарихи тәжірибе көрсеткендей, кез келген халықтың өркениеттік деңгейі оның рухани әлеуетімен, мәдени мұрасымен және шығармашылық мүмкіндіктерімен айқындалады. Экономикалық даму, технологиялық жетістіктер және саяси тұрақтылық қаншалықты маңызды болғанымен, ұлттың болмысын сақтап қалатын негізгі күш – оның мәдениеті мен әдебиеті болып табылады. Сондықтан өнерді, әдебиетті, мәдениетті және шығармашылықты дамыту мәселесі тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік саясатының басым бағыттарының біріне айналды.
Қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан рухани мұрасы ұлттық бірегейліктің басты тірегі болып саналады. Ұлы даланың тарихи тәжірибесі, ауыз әдебиеті, жыраулық дәстүр, ұлттық музыка, көркем әдебиет және театр өнері қазақ қоғамының рухани қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Тәуелсіздік алғаннан кейін бұл құндылықтарды сақтау мен жаңғыртуға ерекше көңіл бөлінді.
Бүгінгі таңда Қазақстан әлемдік қауымдастықтың толыққанды мүшесі ретінде өзінің мәдени және әдеби әлеуетін халықаралық деңгейде танытуға ұмтылуда. Мемлекет тарапынан мәдениет саласына тұрақты қолдау көрсетіліп, ұлттық әдебиетті дамытуға, шығармашылық жастарды қолдауға және халықаралық мәдени байланыстарды нығайтуға бағытталған көптеген бағдарламалар жүзеге асырылуда.

Қазақстандағы мәдени 
саясаттың стратегиялық маңызы

Қазіргі заман жағдайында мәдениет ұлттық қауіпсіздіктің маңызды құрамдас бөлігіне айналды. Өйткені жаһандану үдерістері ұлттық ерекшеліктерді сақтауға жаңа талаптар қойып отыр. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы мәдени саясатты мемлекеттің ұзақ мерзімді даму стратегиясының негізгі бағыттарының бірі ретінде қарастырады.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бірнеше рет сөйлеген сөздерінде руханият мәселесіне ерекше назар аударып келеді. Мемлекет басшысы кітап оқу мәдениетін дамыту, ұлттық құндылықтарды дәріптеу, тарихи сананы жаңғырту және шығармашылық салаларды қолдау мәселелерін мемлекеттік саясаттың басым бағыттары ретінде белгілеп отыр.
Мәдениет тек өнер мен әдебиет саласын ғана қамтып қоймайды. Ол қоғамның дүниетанымын, құндылықтар жүйесін, тарихи жадын және ұлттық бірегейлігін қалыптастыратын маңызды институт болып табылады. Сондықтан мәдениетті дамыту мәселесі мемлекеттің болашақ дамуы үшін стратегиялық маңызға ие.

ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәдениет пен әдебиетті қолдау саласындағы бастамалары

Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі еліміздің рухани өмірін дамытуда маңызды рөл атқарады. Министрлік тарапынан әдебиетті, өнерді және шығармашылықты қолдауға бағытталған көптеген жобалар мен бағдарламалар іске асырылуда.
2025 жылы Қазақстанда алғаш рет Ұлттық кітап күні ресми түрде аталып өтті. Осыған орай Мәдениет және ақпарат министрлігі «Ұлттық кітап» республикалық байқауын ұйымдастырды. Бұл байқау еліміздің әдеби өміріндегі маңызды оқиғалардың біріне айналды.
Байқаудың басты мақсаты – кітап оқу мәдениетін дамыту, отандық әдебиетті қолдау және үздік әдеби шығармаларды насихаттау болды. Байқау аясында «Жыл кітабы», «Үздік балалар кітабы», «Үздік аударма», «Үздік баспа», «Фантастика жанрындағы үздік шығарма» сияқты бірнеше номинациялар бойынша үздіктер анықталды.
Сонымен қатар министрлік жыл сайын республикалық ақындар мүшәйраларын, драматургтер байқауларын, театр фестивальдерін, халықаралық кинофестивальдерді және шығармашылық жастарға арналған конкурстарды өткізіп келеді. Бұл жобалар ұлттық мәдениеттің дамуына және шығармашылық әлеуеттің артуына үлкен үлес қосуда.

Қазақстан Жазушылар одағы және ұлттық
әдебиеттің дамуы

Қазақстан Жазушылар одағы қазақ әдебиетінің дамуына өлшеусіз үлес қосқан шығармашылық ұйым болып табылады. Ұйым өзінің көпжылдық тарихында ұлттық әдебиеттің қалыптасуына, қазақ қаламгерлерінің кәсіби дамуына және әдеби мұраны сақтауға қызмет етуде.
Бүгінгі таңда Қазақстан Жазушылар одағы жас қаламгерлерді қолдау, халықаралық әдеби байланыстарды нығайту және қазақ әдебиетін әлемдік деңгейде таныту бағытында белсенді жұмыс атқаруда. Ұйымның бастамасымен әдеби форумдар, халықаралық конференциялар, шығармашылық кездесулер мен әдеби байқаулар тұрақты түрде өткізіліп келеді.
Қазақстан Жазушылар одағының қызметі тек әдеби шығармашылықпен ғана шектелмейді. Ол ұлттық руханиятты сақтау, тарихи жадыны жаңғырту және қоғамдағы рухани құндылықтарды насихаттау миссиясын да атқарады.
Театр өнері – рухани тәрбиенің маңызды мектебі
Театр өнері ежелден қоғамның рухани дамуының, эстетикалық тәрбиесінің және мәдени өркендеуінің маңызды көрсеткіштерінің бірі болып келеді. Қазақ халқының театр өнері ұлттық дәстүрлер мен әлемдік мәдени тәжірибелердің үйлесуі нәтижесінде қалыптасып, бүгінгі таңда халықаралық деңгейде мойындалған өнер саласына айналды.
Қазақстан Республикасында театр өнерін дамытуға мемлекет тарапынан ерекше көңіл бөлінуде. Бүгінде елімізде елуге жуық мемлекеттік театр жұмыс істейді. Олардың қатарында академиялық драма театрлары, жастар театрлары, қуыршақ театрлары, опера және балет театрлары бар. Бұл мәдени мекемелер ұлттық өнердің дамуына ғана емес, қоғамның рухани тәрбиесіне де зор үлес қосып келеді.
Соңғы жылдары Қазақстан театрлары халықаралық фестивальдерге белсенді қатысып, әлемдік сахналарда қазақ өнерін танытуда. Астана, Алматы, Шымкент және өңірлік театрлардың репертуарлары жаңа драматургиялық шығармалармен толықтырылып, жас режиссерлер мен актерлердің шығармашылық бастамаларына қолдау көрсетілуде.
Театр өнерін дамытуда халықаралық ынтымақтастықтың да маңызы зор. Қазақстандық театр ұжымдары Түркия, Қытай, Ресей, Әзербайжан, Қырғызстан және Еуропа елдерінде өткен халықаралық фестивальдерде табысты өнер көрсетіп келеді. Бұл жетістіктер отандық театр өнерінің кәсіби деңгейінің жоғары екенін дәлелдейді.

Қазақстан кинематографиясының
даму үдерісі

Кино өнері қазіргі заманғы мәдениеттің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Қазақстан тәуелсіздік жылдарында ұлттық кинематографияны дамыту бағытында елеулі табыстарға қол жеткізді. Қазақ киносы халықаралық кинофестивальдерде жоғары бағаланып, әлемдік аудиторияның қызығушылығын тудырып келеді.
Соңғы жылдары тарихи фильмдер, әлеуметтік драмалар, деректі кино және авторлық кинематография салаларында маңызды жобалар жүзеге асырылды. Отандық режиссерлердің туындылары Канн, Берлин, Венеция және басқа да халықаралық кинофестивальдерде жүлделі орындарға ие болып келеді.
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі кине­ма­то­графия саласын қолдау мақсатында мемлекеттік гранттар мен арнайы бағдарламаларды жүзеге асыруда. Бұл бастамалар ұлттық кино өндірісінің дамуына және жаңа таланттардың қалыптасуына ықпал етуде.
Қазіргі таңда қазақ киносы ұлттық құндылықтарды насихаттау, тарихи сананы қалыптастыру және халықаралық мәдени кеңістікте еліміздің имиджін нығайту міндеттерін табысты орындауда.

Музыкалық өнер және ұлттық мәдени мұра

Қазақ халқының музыкалық мәдениеті ғасырлар бойы қалыптасқан бай рухани мұраға негізделген. Халық әндері, күйлер, жыраулық өнер және дәстүрлі музыкалық шығармалар ұлттық болмыстың ажырамас бөлігі болып табылады.
Бүгінгі күні мемлекет тарапынан дәстүрлі музыкалық өнерді қолдау мақсатында көптеген іс-шаралар жүзеге асырылуда. Ұлттық домбыра күні, халықаралық күй фестивальдері, халық шығармашылығы байқаулары және дәстүрлі орындаушылардың конкурстары ұлттық өнердің дамуына оң ықпал етуде.
Домбыра өнері қазақ халқының рухани символына айналды. Ұлттық аспаптың халықаралық деңгейде танылуы қазақ мәдениетінің әлемдік өркениеттегі орнын айқындауға мүмкіндік беріп отыр. Сонымен қатар қазіргі қазақ музыкасында дәстүрлі және заманауи бағыттардың үйлесуі байқалады.
Қазақстандық музыканттар халықаралық фестивальдерге қатысып, әлемдік сахналарда табысты өнер көрсетуде. Бұл ұлттық өнердің халықаралық беделінің артып келе жатқанын көрсетеді.

Кітап оқу мәдениетін қалыптастыру –
рухани дамудың кепілі

Кітап оқу мәдениеті – қоғамның интеллектуалдық және рухани даму деңгейін айқындайтын маңызды көрсеткіштердің бірі. Соңғы жылдары Қазақстанда кітап оқуды насихаттау бағытында ауқымды жұмыстар жүргізілуде.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен елімізде Ұлттық кітап күні белгіленіп, кітап оқу мәдениетін дамыту мәселесі мемлекеттік деңгейде көтерілді. Бұл бастама қоғамның кітапқа деген қызығушылығын арттыруға және ұлттық әдебиетті қолдауға бағытталған.
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі ұйымдастырған «Ұлттық кітап» байқауы осы бағыттағы маңызды қадамдардың бірі болды. Байқау жазушыларды, ақындарды, аудармашыларды, баспагерлерді және кітап дизайнерлерін қолдауға мүмкіндік берді.
Кітап фестивальдері, әдеби форумдар, кітап көрмелері мен оқырмандар конференциялары бүгінде еліміздің рухани өмірінің маңызды бөлігіне айналып отыр. Бұл шаралар жастардың әдебиетке қызығушылығын арттырып, қоғамдағы интеллектуалдық ортаның дамуына ықпал етеді.

Ұлттық руханияттың болашағы

Қазіргі Қазақстан мәдениеті мен әдебиеті жаңа тарихи кезеңге қадам басты. Мемлекеттік қолдау, шығармашылық ұйымдардың белсенді қызметі, халықаралық мәдени ынтымақтастықтың дамуы және қоғамның рухани сұранысының артуы ұлттық мәдениеттің одан әрі өркендеуіне мүмкіндік беріп отыр.
Қазақстан Жазушылар одағының ұлттық әдебиетті дамытудағы қызметі, Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің бастамалары, халықаралық мәдени жобалар мен әлемдік әдебиет өкілдерімен байланыстар еліміздің рухани әлеуетінің нығайып келе жатқанын көрсетеді.
Өнерді, әдебиетті, мәдениетті және шығармашылықты дамыту – өткеннің мұрасын сақтау ғана емес, болашақ ұрпақтың рухани келбетін қалыптастыру болып табылады. Сондықтан ұлттық руханиятты қолдау мен дамыту Қазақстанның тұрақты дамуының және жарқын болашағының маңызды кепілі болып қала береді.
Абай Құнанбайұлының 180 жылдығы – ұлттық руханияттың ұлы белесі болып белгіленді.
Қазақ халқының рухани әлемінде Абай Құнанбайұлының алатын орны ерекше. Абай – қазақ әдебиетінің негізін қалаушы, ұлттық философияның реформаторы, адамзаттық құндылықтарды дәріптеген ұлы ойшыл. Оның шығармалары ғасырлар бойы өзінің өзектілігін жоғалтқан емес және қазақ қоғамының рухани дамуының темірқазығы болып қала береді.
2025 жылы Қазақстан халқы ұлы ақын, ағартушы, ойшыл Абай Құнанбайұлының туғанына 180 жыл толуын кең көлемде атап өтті. Бұл мерейтой тек мерекелік іс-шаралар жиынтығы ғана емес, сонымен қатар ұлттық сананы жаңғыртуға, жастарды рухани тәрбиелеуге және қазақ әдебиетін халықаралық деңгейде насихаттауға бағытталған маңызды мәдени құбылысқа айналды.
Абайдың 180 жылдығына арналған іс-шаралар Қазақстан Республи­касының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың қолдауымен мем­лекет­тік деңгейде ұйымдастырылды. Еліміздің барлық өңірлерінде ғылыми конференциялар, әдеби кештер, халықаралық форумдар, театр қойылымдары, кітап көрмелері және шығармашылық кездесулер өткізілді.
Ұлы ақынның шығармашылық мұрасын насихаттау мақсатында халықаралық ғылыми-практикалық конференциялар ұйымдастырылып, Абай шығармаларының жаңа аудармалары жарық көрді. Сонымен қатар шетелдік әдебиеттанушылар мен ғалымдардың қатысуымен халықаралық симпозиумдар өткізіліп, Абай мұрасының әлемдік өркениеттегі орны жан-жақты талқыланды.
Абайдың «Толық адам» концепциясы қазіргі қоғам үшін де ерекше маңызға ие. Адамгершілік, білімге ұмтылу, еңбекқорлық, әділдік және рухани тазалық туралы ойлары бүгінгі жастар тәрбиесінде маңызды орын алады. Сондықтан Абай мұрасын насихаттау ұлттық идеологияның маңызды құрамдас бөлігіне айналып отыр.
Қазақстан Жазушылар одағы Абай мұрасын насихаттау бағытында жүйелі жұмыстар жүргізіп келеді. Ұйымның бастамасымен көптеген әдеби форумдар, ғылыми конференциялар, ақындар мүшәйралары және шығармашылық кездесулер ұйымдастырылды.
Жазушылар одағының қызметі арқылы Абай шығармашылығының заманауи әдеби үдерістермен сабақтастығы кеңінен насихатталуда. Сонымен қатар жас ақындар мен жазушылар арасында Абай дәстүрін жалғастыру мәселесіне ерекше көңіл бөлініп келеді.
Ұлы ақынның мерейтойы аясында өткізілген әдеби байқаулар мен халықаралық форумдар қазақ әдебиетінің дамуына жаңа серпін берді. Бұл іс-шаралар ұлттық әдебиеттің әлемдік әдеби кеңістікке шығуына мүмкіндік жасап отыр.
Халықаралық мәдени дипломатия және Қазақстанның рухани беделі жыл сайын артып келеді.
Қазіргі заманғы халықаралық қатынастар жүйесінде мәдени дипломатия маңызды құралдардың біріне айналды. Мәдениет халықтар арасындағы өзара түсіністікті нығайтып қана қоймай, мемлекеттердің халықаралық беделін арттыруға да ықпал етеді.
Қазақстан тәуелсіздік жылдарында мәдени дипломатияны дамытуға ерекше көңіл бөліп келеді. Қазақ әдебиеті мен өнерін халықаралық деңгейде таныту мақсатында көптеген жобалар жүзеге асырылды. Әлемнің әртүрлі елдерінде Қазақстанның мәдени күндері, әдеби форумдары және шығармашылық кездесулері тұрақты түрде өткізіліп келеді.
Қазақстанның мәдени дипломатия саласындағы жетістіктерінің бірі – халықаралық әдеби байланыстардың кеңеюі. Қазақ әдебиетінің классикалық және заманауи туындылары шетел тілдеріне аударылып, әлемдік оқырмандарға жол тартуда. Бұл жұмыстар ұлттық әдебиеттің халықаралық деңгейде танылуына мүмкіндік беруде.
Қазақстан Жазушылар одағы осы бағытта маңызды рөл атқарып келеді. Ұйым халықаралық әдеби форумдарға қатысып, шетелдік шығармашылық ұйымдармен әріптестік байланыстар орнатуда. Бұл бастамалар қазақ әдебиетінің жаһандық мәдени кеңістіктегі орнын нығайтуға ықпал етуде.
Қазақстанның халықаралық мәдени байланыстарын дамытудағы маңызды оқиғалардың бірі – әлемге әйгілі қытай жазушысы, әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Мо Яньның Қазақстанға келуі болды.
Мо Янь қазіргі әлем әдебиетінің ең көрнекті өкілдерінің бірі болып саналады. Оның шығармалары әлемнің ондаған тіліне аударылып, халықаралық әдеби қауымдастық тарапынан жоғары бағаланған. Сондықтан осындай деңгейдегі қаламгердің Қазақстанға келуі еліміздің мәдени өміріндегі айтулы оқиға ретінде бағаланады.
Бұл сапар Қазақстан Жазушылар одағының басшылығы мен мәдениет саласындағы мемлекеттік құрылымдардың бірлескен жұмысының нәтижесінде жүзеге асты. Мо Яньның қазақстандық оқырмандармен, жазушылармен және әдебиеттанушылармен кездесулері ұлттық әдебиеттің халықаралық кеңістікке шығуына үлкен мүмкіндік берді.
Мо Янь шығармашылығының ерекшелігі – ұлттық дәстүрлер мен заманауи әдеби бағыттардың үйлесімді сабақтастығында. Бұл тұрғыдан алғанда, оның шығармашылық тәжірибесі қазақ әдебиетінің қазіргі даму үрдістерімен де үндеседі.
Қазақстанға жасаған сапары барысында Мо Янь қазақ әдебиетіне жоғары баға беріп, Абай, Мұхтар Әуезов сияқты тұлғалардың әлемдік әдебиеттегі орны ерекше екенін атап өтті. Бұл пікір қазақ әдебиетінің халықаралық деңгейде мойындалып келе жатқанын көрсетеді.
Қазақ әдебиеті ғасырлар бойы қалыптасқан бай рухани мұраға ие. Ауыз әдебиетінен бастау алған ұлттық әдебиет бүгінгі таңда әлемдік әдеби үдерістің маңызды құрамдас бөлігіне айналып келеді.
Абай Құнанбайұлы, Мұхтар Әуезов, Жамбыл Жабаев, Ілияс Есенберлин, Әбіш Кекілбаев, Олжас Сүлейменов және басқа да көптеген қаламгерлердің шығармалары әлемнің көптеген тілдеріне аударылып, халықаралық оқырман қауымның жоғары бағасына ие болды.
Әсіресе, Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясы қазақ әдебиетінің әлемдік әдебиеттегі орнын айқындаған ірі туынды ретінде танылды. Бұл шығарма көптеген тілдерге аударылып, әлем әдебиетінің алтын қорына енді.
Қазіргі қазақ әдебиеті де қарқынды дамып келеді. Жаңа буын қаламгерлері ұлттық әдебиеттің дәстүрлі құндылықтарын сақтай отырып, заманауи әдеби бағыттарды дамытуда. Олардың шығармалары халықаралық әдеби байқауларға қатысып, әлемдік әдеби кеңістікте танымал бола бастады.
Қазақстан Жазушылар одағының халықаралық жобалары, әдеби аудармаларды қолдау бағдарламалары және халықаралық әдеби форумдарға қатысуы қазақ әдебиетінің әлемдік беделін нығайтуға мүмкіндік беруде.
Жас қаламгерлерді қолдау – ұлттық әдебиеттің болашағы-ұдайы Жазушылар одағының күн тәртібінен түспейді.
Ұлттық әдебиеттің болашағы – жас таланттардың шығармашылық әлеуетін дамытуға тікелей байланысты. Сондықтан Қазақстанда жас қаламгерлерді қолдау мәселесіне ерекше назар аударылуда.
Қазақстан Жазушылар одағының бастамасымен жас ақындар мен жазушыларға арналған әдеби семинарлар, шығармашылық байқаулар, форумдар және шеберлік сабақтары тұрақты түрде өткізіліп келеді. Бұл жобалар жастардың кәсіби дамуына және әдеби ортаға бейімделуіне мүмкіндік береді.
Мемлекет тарапынан да шығармашылық жастарды қолдауға бағытталған арнайы бағдарламалар жүзеге асырылуда. Гранттар, стипендиялар және әдеби конкурстар жас таланттардың шығармашылық жолын жалғастыруына жағдай жасап отыр.
Жас буынның шығармашылық әлеуетін дамыту – ұлттық әдебиеттің үздіксіз дамуының және рухани сабақтастықтың маңызды кепілі болып табылады.
Шығармашылық индустриялар – жаңа экономиканың және руханияттың қозғаушы күші екені анық.
XXI ғасырда әлемдік экономиканың дамуында шығармашылық индустриялар ерекше орын ала бастады. Сарапшылардың бағалауынша, креативті экономика қазіргі уақытта әлемдік ішкі жалпы өнімнің маңызды бөлігін құрап отыр. Бұл сала тек экономикалық пайда әкеліп қана қоймай, мемлекеттің мәдени ықпалын күшейтуге және ұлттық брендті қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасында да шығармашылық индустрияларды дамыту мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының біріне айналды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бірнеше рет сөйлеген сөздерінде креативті индустриялардың ұлттық экономиканың жаңа драйвері болуы тиіс екенін атап өтті.
Бүгінде Қазақстанда киноөндіріс, музыка индустриясы, анимация, дизайн, сәулет, медиа, баспа ісі, цифрлық өнер, ойын индустриясы және шығармашылық кәсіпкерлік салалары белсенді дамып келеді. Бұл бағыттар жастардың шығармашылық әлеуетін жүзеге асыруға және жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік беруде.
Шығармашылық индустриялардың дамуы ұлттық мәдениеттің жаңа формаларын қалыптастыруға ықпал етеді. Егер бұрын мәдениет тек рухани құндылық ретінде қарастырылса, қазіргі кезеңде ол экономикалық ресурстың маңызды түріне айналып отыр. Осыған байланысты мемлекет тарапынан шығармашылық кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған гранттар, білім беру бағдарламалары және инвестициялық жобалар жүзеге асырылуда.

Цифрлық дәуірдегі әдебиет пен
өнер қандай болмақ?

Қазіргі цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы мәдениет пен өнердің дамуына жаңа мүмкіндіктер ашты. Электронды кітаптар, цифрлық кітапханалар, онлайн-платформалар және әлеуметтік желілер әдеби шығармаларды тарату мен насихаттаудың тиімді құралдарына айналды.
Қазақстанда цифрлық мәдениетті дамыту бағытында маңызды жобалар жүзеге асырылуда. Электронды кітапханалардың құрылуы, тарихи мұралардың цифрландырылуы және мәдени мұра объектілерінің сандық форматқа көшуі ұлттық құндылықтарды сақтаудың жаңа кезеңін қалыптастыруда.
Қазіргі қазақ әдебиеті де цифрлық кеңістікте дамып келеді. Жас жазушылар мен ақындар интернет платформаларын пайдалану арқылы өз шығармаларын кең аудиторияға ұсынуда. Бұл әдебиеттің жаңа форматтарын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, әлеуметтік желілер мен цифрлық технологиялар мәдениетті насихаттаудың тиімді тетіктеріне айналды. Олар жастардың өнер мен әдебиетке деген қызығушылығын арттыруға ықпал етуде.
Жастар шығармашылығын қолдау – болашаққа салынған инвестиция екенін уақыттың өзі дәлелдеп отыр.
Кез келген мемлекеттің болашағы жастардың білім деңгейіне, шығармашылық әлеуетіне және рухани дамуына байланысты. Сондықтан Қазақстанда шығармашылық жастарды қолдау мемлекеттік саясаттың маңызды бағыты болып табылады.
Бүгінде жас ақындарға, жазушыларға, суретшілерге, режиссерлерге және музыканттарға арналған көптеген мемлекеттік және қоғамдық бағдарламалар жүзеге асырылуда. Әдеби байқаулар, өнер фестивальдері, шығармашылық форумдар мен халықаралық конкурстар жастардың кәсіби қалыптасуына ықпал етеді.
Қазақстан Жазушылар одағы да жас қаламгерлерді қолдау мәселесіне ерекше көңіл бөліп келеді. Әдеби семинарлар, шеберлік сабақтары, республикалық мүшәйралар және халықаралық шығармашылық кездесулер жас буынның әдеби ортаға бейімделуіне мүмкіндік береді.
Жас таланттарды қолдау – бұл тек жеке тұлғалардың шығармашылық дамуына жағдай жасау ғана емес, сонымен қатар ұлттық мәдениеттің болашағына салынған стратегиялық инвестиция болып табылады.
Қазіргі әлемде мәдени дипломатия мемлекеттердің халықаралық беделін арттырудың маңызды құралдарының біріне айналды. Қазақстан мәдени дипломатияны дамыту арқылы өзінің халықаралық имиджін нығайтуға ерекше көңіл бөлуде.
Әлемнің көптеген елдерінде Қазақстанның мәдени күндері, әдеби форумдары, көркемөнер көрмелері және шығармашылық фестивальдері өткізіліп келеді. Бұл шаралар ұлттық мәдениетті халықаралық деңгейде насихаттауға мүмкіндік береді.
Әсіресе, Қазақстан Жазушылар одағының халықаралық әдеби ынтымақтастықты дамытудағы қызметі ерекше атап өтуге тұрарлық. Әлемдік әдебиет өкілдерімен байланыстарды нығайту, халықаралық форумдарды ұйымдастыру және әдеби аудармаларды қолдау ұлттық әдебиеттің әлемдік кеңістіктегі орнын күшейтуде.
Нобель сыйлығының лауреаты Мо Яньның Қазақстанға келуі де осындай мәдени дипломатияның маңызды жетістіктерінің бірі болып табылады. Бұл оқиға Қазақстанның халықаралық мәдени беделінің өскенін және ұлттық әдебиеттің әлемдік әдеби қауымдастық тарапынан мойындала бастағанын көрсетті.
Сондай-ақ, Мо Янь қазақ халқының болмысы өзгергенін, жаһандық дамуға сай, урбанизация заңымен қарыштай кемелденіп, әдемдік рухани кеңістіктің көркем бейнесін жасауға көшкендігін байқағандығын жасырмады. Әсіресе, классик Мо Янь «Алжир» концлагерінен ауыр ой арқалап қайтқанын, сондай сұмдық тағдырларды бастан кешкен халықтың жазушылары сөзсіз әлемді таң қалдыратын туындылар туғызатынын тебірене әңгімеледі. Лайым, солай болғай!
Міне, осындай жаһандық әдеби процестердің барлығы – Жазушылар одағын Мереке Құлкенов басқарған уақытта болып жатқанын баса айтуымыз қажет.
Өнерді, әдебиетті, мәдениетті және шығармашылықты дамыту – Қазақстанның рухани жаңғыруының маңызды бағыты болып табылады. Мемлекеттік қолдау, шығармашылық ұйымдардың белсенді қызметі және халықаралық мәдени байланыстардың кеңеюі ұлттық руханияттың дамуына жаңа мүмкіндіктер ашуда.
Қазақстанның болашағы оның экономикалық әлеуетімен ғана емес, рухани құндылықтарының беріктігімен де өлшенеді. Сондықтан өнер мен әдебиетті дамыту ісі алдағы уақытта да мемлекеттің стратегиялық басымдықтарының бірі болып қала береді.

Жұмабай ҚҰЛИЕВ